Klimat i jego zmiana - Polska

strona w budowie

Niże śródziemnomorskie jako czynnik klimatu Polski
Jan Degirmendzić, Krzysztof Kożuchowski
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016, 167 s.
Adres: https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/22739/Degirmendzic_Nize%20srodziemno.pdf?sequence=1&isAllowed=y
W pracy zebrano wyniki klimatologicznych badań niżów śródziemnomorskich, oddziałujących na warunki klimatyczne w Polsce w latach 1958-2008. We wprowadzeniu przedstawiono specyfikę badanych cyklonów – niżów śródziemnomorskich i odwołano się m.in. do klasycznego ujęcia tych niżów, wędrujących szlakiem „Vb” nad Europą i zobrazowanego mapą torów niżowych van Bebbera z 1891 roku. Po prezentacji celów i zakresu opracowania przedstawiono problemy i hipotezy badawcze. W kolejnym rozdziale opisano wykorzystane dane, materiały i zastosowane metody ich analizy. W rozdziale 4. zawarto wyniki oceny częstości występowania niżów śródziemnomorskich, jej zmienność sezonową oraz wyróżniono typy szlaków wędrówki niżów nad Europą Środkowo-Wschodnią. Rozdział 5. zawiera ocenę wysokości opadów o genezie śródziemnomorskiej oraz ich udział w całkowitych sumach opadów w Polsce. W rozdziale 6. przedstawiono m.in. obraz rozmieszczenia opadów pochodzenia śródziemnomorskiego w Polsce i ich związek z torami ruchu niżów. Rozdział 7. zawiera ocenę zawartości wilgoci („precipitable water”) w warunkach działalności niżów śródziemnomorskich na obszarze Polski oraz ocenę wpływu tej zawartości na wysokość opadów. Pokazano także strukturę pól temperatury i wilgotności w Europie związanych z niżami śródziemnomorskimi. Kolejny, 8. rozdział prezentuje wyniki badania wieloletnich zmian częstości i aktywności niżów śródziemnomorskich, zmian opadów pochodzenia śródziemnomorskiego w Polsce i zmian zawartości wilgoci w atmosferze. Przedstawiono także m.in. próbę wyjaśnienia tych zmian, wskazując na równoległą ewolucję makroform cyrkulacji atmosferycznej. W rozdziale 9 przedstawiono wyniki analizy cyrkulacji atmosferycznej w górnej troposferze (na poziomie 300 hPa), która najwyraźniej kształtuje aktywność badanych niżów i potwierdza dywergencyjną teorię cyklogenezy. W podsumowaniu (rozdz. 10) zebrano najważniejsze wyniki, w tym m.in. wniosek, że wykonane analizy statystyczne nie potwierdziły popularnej hipotezy o rosnącej częstości zdarzeń ekstremalnych (tu: częstości i aktywności niżów Vb) w epoce postępującego ocieplenia klimatu.

Climate Change in Poland - Past, Present, Future
Małgorzata Falarz (red.)
Springer Nature Switzerland AG, 2021, 583 s.
Adres: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-70328-8
Książka zawiera kompleksowy przegląd przeszłego, obecnego i przyszłego rozwoju klimatu w Polsce napisany przez różnych autorów. Książka składa się z trzech głównych części. W pierwszej części przedstawiono wyniki badań zmian klimatu przed pomiarami instrumentalnymi w Polsce w ostatnim tysiącleciu. Druga część analizuje długookresowe zmiany i zmienność 36 charakterystyk klimatycznych dla 14 elementów klimatu, wskaźników, zjawisk meteorologicznych i typów pogody na podstawie danych z 79 stacji meteorologicznych w okresie bazowym 1951–2018 oraz dla serii długich do 239 lat (1780 –2018). Szczególną uwagę zwraca się na ekstremalne warunki klimatyczne. Trzecia część książki dotyczy prognozowanych zmian wskaźników temperatury, opadów i wskaźników termicznych związanych z rolnictwem i energetyką. Realizowane są dwa przyszłe horyzonty czasowe: 1 - bliska przyszłość: 2021–2050 oraz 2 - daleka przyszłość: 2071–2100. Wyniki dla Polski są porównywane z wynikami z Europy i innych części świata.

Proces ocieplenia w Polsce – przebieg i przyczyny (1951–2018). Przejaw wewnętrznej dynamiki systemu klimatycznego czy proces antropogeniczny?
Andrzej A. Marsz i Anna Styszyńska
Prace i Studia Geograficzne, tom 67.2, 2022, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, s. 51-82,
Adres: https://pisg.wgsr.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2022/10/04_Marsz_Styszynska.pdf
Praca omawia przebieg rocznej temperatury powietrza nad Polską w latach 1951–2018, stwierdzając w nim gwałtowną zmianę reżimu, jaka zaszła w latach 1987–1989. W okresie 1951–1988 i 1931–1988 trend temperatury rocznej był zerowy, a ocieplenie nastąpiło dopiero po roku 1988, wraz ze zmianą reżimu przebiegu temperatury. Przyczyną zmiany reżimu termicznego była równie radykalna zmiana warunków makrocyrkulacyjnych, która zaszła pod wpływem zmiany fazy cyrkulacji termohalinowej na Atlantyku Północnym. Wyjaśnienie ciągu procesów, które doprowadziły do wzrostu temperatury wskazuje, że stanowią one rezultat działania wewnętrznej dynamiki systemu klimatycznego a nie konsekwencję wzrostu koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze.